Bağda kurşuni küf ya da gri küf olarak bilinen hastalık etmeninin eşeyli formu Botryotinia fuckeliana (de Bary) Whetzel, eşeysiz formu ise, Botrytis cinerea Pers.’dir. Bağlarda etmenin yalnızca eşeysiz formu görünmektedir.

Hastalıklı bitki artıklarının toprakla temas ettiği noktalarda fungus kolayca kışlayabilmektedir. Fungus iki ayrı şekilde kışlar: bağ kenarlarında yere dökülen hastalıklı taneler üzerinde miselyum ve sklerot şeklinde; hastalıklı tane sapları üzerinde miselyum şeklinde ve hastalıklı salkım sapları üzerinde miselyum şeklinde kışı geçirir.

İlkbaharda gelişmesi Mart ayı sonlarında olmaktadır. Hastalıklı bitki artıklarında gelişen fungus, fazla bir sıcaklığa ihtiyaç duymamaktadır. Gelişmesine ilkbahar ve yaz mevsiminde devam eden fungus, taneler normal olgunluk devresine gelince sklerotlar ve miselyumlardan oluşan konidiumlarla ilk enfeksiyonu yapmaktadır. Enfeksiyon için mutlaka su damlasına veya % 90 orantılı neme ihtiyaç vardır ve optimal sıcaklık 15-20 ^oC’dir. İnkubasyon süresi 3-5 gün arasında değişmektedir.

Bilhassa sonbaharda iyi gelişen fungus kışa doğru hastalıklı bitki dokuları üzerinde tipik sklerotlar oluşturur. Sklerotlar özellikle meyve kabuğunda meydana gelirler. Önce açık renkli ve yumuşak olan bu organlar kış aylarında koyu renkli bir görünüş alır ve fungusun kışlık formunu oluşturur.

Hastalık, elverişli koşullarda bitkinin tüm yeşil kısımlarında görülebilirse de daha sık olarak salkım ve tanelerde zarar yapar. Taneler üzerinde önce 3-5 mm çapında, yuvarlak, pembemsi, kızıla yakın lekeler görülür. Daha sonra bu lekeler tane üzerinde homojen bir şekilde büyür, büyüdükçe rengi de koyulaşır. 

Parmakla bastırıldığında hastalıklı kabuk, etli kısmından kolayca ayrılır. Hastalık ilerledikçe salkım ve taneler gri renkte bir küf tabakasıyla kaplanır. Taneler çatlar, çok ileri devrede buruşur ve meşinleşmiş gibi bir hal alırlar. Beyaz çeşitlerde taneler kahverengi, koyu renkli çeşitlerde ise kırmızımsı renkte olurlar. Olgunlaşmış salkımlarda doğrudan ürün kaybına neden olmaktadır. Hava şartlarının fungusun gelişmesine uygun gittiği yıllarda bu kayıp daha fazla olmaktadır.

Hastalık, özellikle geç hasat edilen üzüm çeşitlerinde yaygınlık göstermektedir.

Mücadelesi

Kültürel önlemler

Hastalıkla mücadelede kültürel önlemler çok önemli bir yer tutar. Hatta kimyasal mücadele kadar önemlidir.

• • Asmalarda güneşlenme ve havalanmayı temin etmek için, yeşil budama yapılmalıdır.
• • Hasat geciktirilmemelidir.
• • Bağlar hasada yakın dönemde fazla sulanmamalı, aşırı vejetatif gelişmeyi teşvik eden gübrelemelerden kaçınılmalıdır.
• • Salkımlarda yaralanmaya yol açan hastalık ve zararlılara karşı mücadele yapılmalıdır. Kurşuni Küf etmeni bağda özellikle Salkım Güvesi (Lobesia botrana)’nin larvalarının açtığı deliklerden girerek daha fazla zarara neden olur. Bu nedenle Salkım Güvesi’ne karşı yapılacak etkin bir mücadele Kurşuni Küf’ün yapacağı zararı azaltır.

Kimyasal mücadele

B. cinerea ile savaşımda gerek kültürel önlemler, gerek dayanıklı çeşitleri kullanmak ve gerekse biyolojik kontrol ajanları ile kurşuni küf hastalığını tamamen önlemek olanaksızdır (Güngör, 2006). Etkin savaşımda, bir çok yöntemin kombine edilerek kullanıldığı entegre savaşım görüşü benimsenmesine karşın, kolay uygulanabilirliği ve hızlı sonuç vermesinden dolayı kimyasal savaşım en fazla tercih edilen yöntem olmuştur (Leroux, 1995). Ancak, bilinçsiz ve kontrolsüz uygulanan kimyasal savaşım beraberinde büyük problemleri de getirmektedir. Bu sorunlar kısaca, çevre kirliliği, gıdaların güvenli olmaması, hastalık, zararlı ve yabancı otların pestisitlere dayanıklılık kazanması, tarım ürünü ihracatımızın olumsuz etkilenmesi olarak özetlenebilir (Güngör, 2006).

Kurşuni Küf ilaçlara karşı çok kolay dayanıklılık kazanmaktadır. Dayanıklılık oluşumunu önlemek, meydana gelmiş dayanıklılığı yönetmekten daha ucuzdur. Esas amacımız, fungisitlerin uzun süre etkin olarak kullanımının sağlanmasıdır. Bu nedenle bağlarda uygulanacak ilaçlama programına özellikle dikkat edilmelidir. Bağda kurşuni küf hastalığına ruhsatlı aktif maddeler Çizelge 1.’de verilmiştir. Aynı etki mekanizmasına sahip aktif maddeler arka arkaya kullanılmamalıdır. Etki mekanizması farklı fungisitlerle karıştırılmalı ya da dönüşümlü olarak kullanılmalı ve önerilen uygulama doz ve aralıklarına kesinlikle uyulmalıdır.

Kurşuni Küf ile kimyasal mücadelede en önemli ve üreticilerin en çok gözden kaçırdığı nokta ilaçlama zamanıdır. Üreticiler ilaçlamaya geç başladıkları için hastalıkla mücadele edememektedirler. İlaçlamaya çiçeklenme döneminde başlanılmalıdır. Çünkü Kurşuni Küf bu dönemde bağda infeksiyona başlar ancak belirti oluşturmayabilir. Latent (gizli) infeksiyon yaptığı için hastalık belirtisi taneler olgunlaştıktan sonra ya da depolarda depolamanın son aşamasında ortaya çıkmakta ve büyük sorunlar meydana getirmektedir. Bu nedenle en etkin mücadele hastalık başlamadan önce yapılan koruyucu ilaçlamadır.

Kaynaklar:

• • T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, 2011, Bağ entegre mücadele teknik talimatı, Ankara, 155s.
• • Leroux, P., 1995, Progrees and problems in the control of Botrytis cinerea in grapevine, Pesticide Outlook, October 1995, 13-19p.
• • Güngör, N., 2006, Bağda ve Domateste Kurşuni Küf Hastalığına Ruhsatlı Etkili Maddelere Ait Değişik Preparatların Botrytis cinerea’ya Etkinliği Konusunda Çalışmalar, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 79s.
• • Billor, A., 2013, Botrytis cinerea Pers Ex. Fr.’da fungisitlere karşı dayanıklılık sorunu, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü, 115 s.
• • http://djsgrowers.blogspot.com.tr/2013_01_01_archive.html
• • http://murderiseverywhere.blogspot.com.tr/2010/06/noble-rot.html
• • http://www.niskoselo.com/?p=808
• • http://www.bitkisagligi.net/bag/ozellik.asp?patlatin=Botrytis%20cinerea
• • http://drinkster.blogspot.com/2011/04/2011-2nd-best-worst-wettest-vintage.html

http://www.academicwino.com/2013/04/metabolic-changes-botrytis-cinerea-early-detection.html/